Khawvel sakhaw hrang hrang han thlir ila,
chung sakhaw hrang hrang chu pawmtu leh zuitu an awm zel ; a then chuan
hmuchuaktu an nei a, a then erawh chuan an nei chuang lo.Nimahsela
chung sakhaw betu zawng zawngte chuan hruaitu rintlak an nei tho
mai.Chung sakhaw hrang hrangte chuan hruaitu bik an neih ang ngeiin
chung sakhaw hruaitute chu an sakhaw thurin siam chuaktu an ni deuh
tlangpui zel ani tih chu kan hre theuh awm e.
Sakhaw hrang hrangte hian sual leh tha thliar hranna hi thurinah an nei tel theuh ti ila kan sawi sual awm lo ve. Tin, sakhaw pakhat atang a sakhaw hran rawn piang leh ang chi te pawh an awm bawk.Chuti ang chite chu Hinduism an tih atang a buddhism lo piang leh te, Judaism an tih atanga christianity lo piang leh te, Mohamedanism lo piang chhuak leh te pawh ani bawk ang chu.
Heng sakhaw pakhat atanga sakhaw thar rawn piang leh te pawh hian thurin hran thar hlak chher chhuak mah sela,an lo chhuahna sakhaw hmasaa an pawm dan hlui (thurin) thenkhat la chawm tel chhoh zel an nei fo bawk. Chuti ang chu sakhaw hlui atanga sakhaw thar piang chhuak zawng zawngah a awm tih theih a ni.
Awle, kan hnung lawkah pawh khan Diwali Puja chu kan unau Hindu Sakhaw betute chuan an hmang anih kha. Diwali chu thatnain sual a hnehna ni a ni tih a ni. Sakhaw dang zawng zawng leh an tobul kan chhui chuan SUAL lo awm tanna bul leh SUAL chu a awm tan tirtu nia an sawi chu hming hran daih niin an sawi thin ani. Nunna Lalhnamte hian sual hi khawilam atanga raw intan nge nia, engtik hunlaia rawn intanah nge kan puh ve le? Kan unau Kristian sakhaw vuantute chuan sual bul chu Setana niin Eden huan atanga rawn intan niin an puh a ni.
Kristian sakhua bul rawn intanna chu "Isua Krista", an tih zirtirna atanga rawn intan a ni, ani chuan Judaism siamthatna hna rawn thawkin kum thum emaw vel lek chhung chu mi sakhaw siamthana hna chu thawkin amah dotu Judaism sakhaw dan leh zawlneite thu pawmtute chuan chutih hun laia Rome sawrkar thuneihna hmangin kum 33.A.D. April ni 2 vel khan an khai hlum ta nia sawi a ni. Kan sawi tawh angin Kristianna chu Judaism atangin kum 27-33 A.D. ah a lo piang a ni. Tin, hei lo hi Muslim sakhaw vuantu te MOHAMMEDANISM pawh a dintu Mohammed-a ch kum 570 A.D. ah lo piangin JUDAISM atanga lo piang chhuak baw a ni leh a.
Judaism chu kum 4000 lai kalta, B.C. velah khan milem betu Tera fapa Abrahama chu lo piangin ani hian milem biak chu a duhlo a, heta tang hian Judaism chu a rawn intan chho ta a ni. Judaism chu lo thang chho zelin a zuiti te chu an lo pung chho ve zel a. Abraham fapa chu Isaka niin, Isaka fapa chu Jakob-a a ni leh a, Jakoba fapa 12 -te chuan thlah tamtak neiin an lo pung chho a, hnam 12 an lo ni ta a, Aigupta rama an zuk pem khan an lo inthlah pung ta teuh a ni.
Aigupta rama an awm chhung khan an hruaitu ropui tak la ni tur Mosia chu a lopiang a, a lo puitlin hnu chuan Aigupta ram finna tamtak a zirchuak a, tunlaiah chun master degree nei tluk hial a ni ve mahna le. Tichuan Israel hnam12-te chu Aigupta ram atangin an saltnna ata a hruaichhuak a, ramtiam Kannan an thlen hmain ani chu a thi ta a. A thih hnuiin amah thlaktu Josua hoin ramtiam chu an lut ta ani. Kannan ram an pnna kawngah kum rei tak an thang a, chutihlai hunah te chuan an sakhaw pawm dan tur thil thar an tichhuak zel a, an sakhaw inhungna chuan an hnam dan te, an khawtlang rorelna te, an inthaweina engkim a huap vek a ni.
Chutichuan he Mosia hian lehkhabu panga a nei a, "Mosia lehkhbu pangate" tih ani. Chungah chuan khawvel lo awmtan dan te, thilsiam te lo awmtan dan te leh sual lo awmtan dan a ziaka, Israel hnam leh,khawvel mihring siam dan phung leh mihring te suala an lo tluk dan History a lo ziak a ni ber mai. Mosia lehkhabu tih nimahsela mithiam tamtak chuan Mosia ziak a nih vek an ring lo. Mosia chuan Lei Vaivut hmangin mihring hmasa ber ang sawi theih turin adama chu pathian in asiam ni in aziak a, chu chu ni khatni a khawvel siam tantirh atanga a ni rukna ni a a siam ni in a tar lang.
Chutichuan Adama chu kwvela mihring awm hmasa ber nia Judaism te,Kristiannity te leh Mohammedanism te ngaihdan chu a ni. Ussher-a leh Livefoot-a chhut dan ni a an sawiah chuan Adama pianni leh thlaleh kum te lehkhawvel siam zawhni leh thla leh kum te hi ni thuhmun niin, ni 23/26 October BC 4004(kum 6000 kalta) kha niin a lang a, mahse a nihna takah chuan khawvel hi kum vaibelchhetak 43.6 zeta upa a nih tawh thu Austrlia mithiamten an sawi a, mihring pawh hi Adama pian hmain kum tamtak an lo awm tawh ti mithiam te ziak hrang hrang atangin hmuh theih ani a, Adama erawh chu mihring hmasaber niloin tuna Israel hnam kan tih te, Arab hnam te leh Palestinian hnamte thlahtu bul chu a ni ngei a ni tih Bible atangin hmuhchian a ni. Hmana an khenbeh, "Nazareth Isua", an tih atanga chhuiin Bible-a Chanchitha ziaaktu Luka chuan chiangtak maiin a tarlang a ,Adam atanga Isua Krista an tih thlengin an hming ziakchhuakin, Adam atanga Isua Krista chu chhuan sawmsarih leh parukna chiah a ni.
Chutichuan Eden huana an awmlai khan Adama leh a nupui Evi chu rulin a bum a, A CHHIA LEH THA HRIATNA THINGRAH chu an ei avangin Pathian dan bawhchhia an lo ni a, Pathian ang an lo ni tain Pathian nena un inzawma an lo awmna chu a chat ta a, he khawvela hringnun thawhrimna leh tisa thihna thlenge anchhia chu anna nupa leh an thlahte chuan an lo phur ta a, chatuan nunna chang leh tur phei chuan sualna neilo, van atanga lo chhuk Isua thisena chhandam an ngai ta hial niin ziak a ni. Mosia ziak dan chuan Adama kha ama anpuia a siamsa diam ni siin, a chhia leh tha hriatna rah an ei avanga Pathian lo ang ta angin a lang bawk si a, a thu a inkalh hle.
Awle, a chhia leh tha hriatna thing hi he khawvel khawiahmah hmuhtur a awm lova, hmanlaiin a awm chuang lo a, nakinah a awmthar dawn bawk hek lo. Bible vekah chuan, "Dan awm hmain khawvelah sual a awm tawh sim a, dan a awm loh chuan sual chu suala ngaih a ni lo," a tih hi chu a dik hle. Chuvangin mihringin a chhia leh a tha an lo hriat avanga suala puh hi a fuh hauhloh mai bakah, Adama te pian hma daih pawhin khawvelah mihring tamtak an lo awm tawh a, chung mi te chuan a chhia leh a tha an lo hre daih tawh a ni. Chutichuan, sual lo intanna hi Eden huana Adama leh Evi atanga a ni lo a, a chhia leh a tha hriatna thing pawh a awm hek lo.
ChutichuanEden huanah khan rul lokalin Evi kha a rawn bum awzawng lo a, Evi'n a chhia leh a tha a hriatna bul chu a ma taksaah khan a awm zawk a ni. Rulin tumah a bum lo a, mahni rilruah thil chhia leh tha kan hre zawk a, mahni leh mahni ka inbum fo thin ani zawk. Setana pawh hi a tobul chu Judaism sakhua thurin siamchhuaktu Mosia ziak atnga intn a ni a, chu chu Kristiante'n an lo lakai chhawng a, Mohammedanism sakhaw pawmtute'n an la chhawng bawk a, khawvelah a lo darh ta a ni. Sakhaw dang bia ten Setana an hre ve lo, inbumna mai a ni.
Adama pian hma daih atangin mihringte'n hriatna chi nga an taksaah an lo nei tawh a; khawiha hriatna taksa leh a peng - mit, beng, lei leh hnar te hian an tawnhriat atangin thiltha leh thil thalo an lo hre thin a; chuhriatna chu thinlungah an pai ta a. Chu hriatna an pai avang chuan an thinlung a lo fing a, an thinlung finna an chhar atangin an taksa chu akaihruai a. Mihring chu a huhoa awm tura Pathian ruat niin chu chu kan chunga khuarel chu a ni. chuvangin inngeih taka kan chenho theihna turin ziaksa dan leh ziakloh dan te kan siam a, kan thinlunga finna awm ang zelin kan dan chu a changkang chho zel a, chumi dan zawhtu te chu mitha an ni a, a zawhlotute chu misual an ni mai. Kan tawn hriat atangin kan rilruah a chhia leh a tha hriatna a lo awm a, chu mi hmang chuan dan kan siam a, chu dan chu sual leh tha telna diktak chu ani. Sual bul Setana, a tawi thei ang bera kan sawi hi inbumna thil mai a ni a, a hre ve lo te hnena hrilhtu chu Judaism, Kristian leh Muslim te an ni.
Sakhaw hrang hrangte hian sual leh tha thliar hranna hi thurinah an nei tel theuh ti ila kan sawi sual awm lo ve. Tin, sakhaw pakhat atang a sakhaw hran rawn piang leh ang chi te pawh an awm bawk.Chuti ang chite chu Hinduism an tih atang a buddhism lo piang leh te, Judaism an tih atanga christianity lo piang leh te, Mohamedanism lo piang chhuak leh te pawh ani bawk ang chu.
Heng sakhaw pakhat atanga sakhaw thar rawn piang leh te pawh hian thurin hran thar hlak chher chhuak mah sela,an lo chhuahna sakhaw hmasaa an pawm dan hlui (thurin) thenkhat la chawm tel chhoh zel an nei fo bawk. Chuti ang chu sakhaw hlui atanga sakhaw thar piang chhuak zawng zawngah a awm tih theih a ni.
Awle, kan hnung lawkah pawh khan Diwali Puja chu kan unau Hindu Sakhaw betute chuan an hmang anih kha. Diwali chu thatnain sual a hnehna ni a ni tih a ni. Sakhaw dang zawng zawng leh an tobul kan chhui chuan SUAL lo awm tanna bul leh SUAL chu a awm tan tirtu nia an sawi chu hming hran daih niin an sawi thin ani. Nunna Lalhnamte hian sual hi khawilam atanga raw intan nge nia, engtik hunlaia rawn intanah nge kan puh ve le? Kan unau Kristian sakhaw vuantute chuan sual bul chu Setana niin Eden huan atanga rawn intan niin an puh a ni.
Kristian sakhua bul rawn intanna chu "Isua Krista", an tih zirtirna atanga rawn intan a ni, ani chuan Judaism siamthatna hna rawn thawkin kum thum emaw vel lek chhung chu mi sakhaw siamthana hna chu thawkin amah dotu Judaism sakhaw dan leh zawlneite thu pawmtute chuan chutih hun laia Rome sawrkar thuneihna hmangin kum 33.A.D. April ni 2 vel khan an khai hlum ta nia sawi a ni. Kan sawi tawh angin Kristianna chu Judaism atangin kum 27-33 A.D. ah a lo piang a ni. Tin, hei lo hi Muslim sakhaw vuantu te MOHAMMEDANISM pawh a dintu Mohammed-a ch kum 570 A.D. ah lo piangin JUDAISM atanga lo piang chhuak baw a ni leh a.
Judaism chu kum 4000 lai kalta, B.C. velah khan milem betu Tera fapa Abrahama chu lo piangin ani hian milem biak chu a duhlo a, heta tang hian Judaism chu a rawn intan chho ta a ni. Judaism chu lo thang chho zelin a zuiti te chu an lo pung chho ve zel a. Abraham fapa chu Isaka niin, Isaka fapa chu Jakob-a a ni leh a, Jakoba fapa 12 -te chuan thlah tamtak neiin an lo pung chho a, hnam 12 an lo ni ta a, Aigupta rama an zuk pem khan an lo inthlah pung ta teuh a ni.
Aigupta rama an awm chhung khan an hruaitu ropui tak la ni tur Mosia chu a lopiang a, a lo puitlin hnu chuan Aigupta ram finna tamtak a zirchuak a, tunlaiah chun master degree nei tluk hial a ni ve mahna le. Tichuan Israel hnam12-te chu Aigupta ram atangin an saltnna ata a hruaichhuak a, ramtiam Kannan an thlen hmain ani chu a thi ta a. A thih hnuiin amah thlaktu Josua hoin ramtiam chu an lut ta ani. Kannan ram an pnna kawngah kum rei tak an thang a, chutihlai hunah te chuan an sakhaw pawm dan tur thil thar an tichhuak zel a, an sakhaw inhungna chuan an hnam dan te, an khawtlang rorelna te, an inthaweina engkim a huap vek a ni.
Chutichuan he Mosia hian lehkhabu panga a nei a, "Mosia lehkhbu pangate" tih ani. Chungah chuan khawvel lo awmtan dan te, thilsiam te lo awmtan dan te leh sual lo awmtan dan a ziaka, Israel hnam leh,khawvel mihring siam dan phung leh mihring te suala an lo tluk dan History a lo ziak a ni ber mai. Mosia lehkhabu tih nimahsela mithiam tamtak chuan Mosia ziak a nih vek an ring lo. Mosia chuan Lei Vaivut hmangin mihring hmasa ber ang sawi theih turin adama chu pathian in asiam ni in aziak a, chu chu ni khatni a khawvel siam tantirh atanga a ni rukna ni a a siam ni in a tar lang.
Chutichuan Adama chu kwvela mihring awm hmasa ber nia Judaism te,Kristiannity te leh Mohammedanism te ngaihdan chu a ni. Ussher-a leh Livefoot-a chhut dan ni a an sawiah chuan Adama pianni leh thlaleh kum te lehkhawvel siam zawhni leh thla leh kum te hi ni thuhmun niin, ni 23/26 October BC 4004(kum 6000 kalta) kha niin a lang a, mahse a nihna takah chuan khawvel hi kum vaibelchhetak 43.6 zeta upa a nih tawh thu Austrlia mithiamten an sawi a, mihring pawh hi Adama pian hmain kum tamtak an lo awm tawh ti mithiam te ziak hrang hrang atangin hmuh theih ani a, Adama erawh chu mihring hmasaber niloin tuna Israel hnam kan tih te, Arab hnam te leh Palestinian hnamte thlahtu bul chu a ni ngei a ni tih Bible atangin hmuhchian a ni. Hmana an khenbeh, "Nazareth Isua", an tih atanga chhuiin Bible-a Chanchitha ziaaktu Luka chuan chiangtak maiin a tarlang a ,Adam atanga Isua Krista an tih thlengin an hming ziakchhuakin, Adam atanga Isua Krista chu chhuan sawmsarih leh parukna chiah a ni.
Chutichuan Eden huana an awmlai khan Adama leh a nupui Evi chu rulin a bum a, A CHHIA LEH THA HRIATNA THINGRAH chu an ei avangin Pathian dan bawhchhia an lo ni a, Pathian ang an lo ni tain Pathian nena un inzawma an lo awmna chu a chat ta a, he khawvela hringnun thawhrimna leh tisa thihna thlenge anchhia chu anna nupa leh an thlahte chuan an lo phur ta a, chatuan nunna chang leh tur phei chuan sualna neilo, van atanga lo chhuk Isua thisena chhandam an ngai ta hial niin ziak a ni. Mosia ziak dan chuan Adama kha ama anpuia a siamsa diam ni siin, a chhia leh tha hriatna rah an ei avanga Pathian lo ang ta angin a lang bawk si a, a thu a inkalh hle.
Awle, a chhia leh tha hriatna thing hi he khawvel khawiahmah hmuhtur a awm lova, hmanlaiin a awm chuang lo a, nakinah a awmthar dawn bawk hek lo. Bible vekah chuan, "Dan awm hmain khawvelah sual a awm tawh sim a, dan a awm loh chuan sual chu suala ngaih a ni lo," a tih hi chu a dik hle. Chuvangin mihringin a chhia leh a tha an lo hriat avanga suala puh hi a fuh hauhloh mai bakah, Adama te pian hma daih pawhin khawvelah mihring tamtak an lo awm tawh a, chung mi te chuan a chhia leh a tha an lo hre daih tawh a ni. Chutichuan, sual lo intanna hi Eden huana Adama leh Evi atanga a ni lo a, a chhia leh a tha hriatna thing pawh a awm hek lo.
ChutichuanEden huanah khan rul lokalin Evi kha a rawn bum awzawng lo a, Evi'n a chhia leh a tha a hriatna bul chu a ma taksaah khan a awm zawk a ni. Rulin tumah a bum lo a, mahni rilruah thil chhia leh tha kan hre zawk a, mahni leh mahni ka inbum fo thin ani zawk. Setana pawh hi a tobul chu Judaism sakhua thurin siamchhuaktu Mosia ziak atnga intn a ni a, chu chu Kristiante'n an lo lakai chhawng a, Mohammedanism sakhaw pawmtute'n an la chhawng bawk a, khawvelah a lo darh ta a ni. Sakhaw dang bia ten Setana an hre ve lo, inbumna mai a ni.
Adama pian hma daih atangin mihringte'n hriatna chi nga an taksaah an lo nei tawh a; khawiha hriatna taksa leh a peng - mit, beng, lei leh hnar te hian an tawnhriat atangin thiltha leh thil thalo an lo hre thin a; chuhriatna chu thinlungah an pai ta a. Chu hriatna an pai avang chuan an thinlung a lo fing a, an thinlung finna an chhar atangin an taksa chu akaihruai a. Mihring chu a huhoa awm tura Pathian ruat niin chu chu kan chunga khuarel chu a ni. chuvangin inngeih taka kan chenho theihna turin ziaksa dan leh ziakloh dan te kan siam a, kan thinlunga finna awm ang zelin kan dan chu a changkang chho zel a, chumi dan zawhtu te chu mitha an ni a, a zawhlotute chu misual an ni mai. Kan tawn hriat atangin kan rilruah a chhia leh a tha hriatna a lo awm a, chu mi hmang chuan dan kan siam a, chu dan chu sual leh tha telna diktak chu ani. Sual bul Setana, a tawi thei ang bera kan sawi hi inbumna thil mai a ni a, a hre ve lo te hnena hrilhtu chu Judaism, Kristian leh Muslim te an ni.
No comments:
Post a Comment