Wednesday, 16 January 2013

ISUA NEN A KAN INKAWMNA LEH HNAM THUTHLUNG PHO CHHUAHNA -Rorelliana; Mizo

ISUA HNENAH : Engtizia nge Israel ho hnenah khan “Keimah hi kâwng leh thutak leh nunna ka ni; Keimaha kal lo chu tumah Pa hnen an thleng ngai lo” i tih mai?
Nangmah ngeiin Israel ho hnenah vêk khan he ti hian i sawi si a. “Tihtakmeuhin tihtakmeuhin ka hrilh a che u, fapain mahniin engmah a ti thei lo” tih leh “Keimahin engmah ka ti thei lo” i ti fel nalh si a.
Mahnia engmah tih theih neih lo hi, Kâwng, Thutak, Nunna a nih theih reng reng loh. Isua chuan ka thusawi awmzia kha hetiang hi a ni; “Pa keimahah a awm renga, thil a ti zawk thin a ni. Keimaha awm Pa leh kei insawi hrang lovin, pumkhat kan nihna atangin thu ka sawi a, ka Pa thil tih chu ka tih a ni mai a ni” a ti a.Isua hnenah chuan; Nang chu Kawng leh Thutak leh Nunna chu i ni lova, nangmaha awm Pathian zawk kha Kawng, thutak leh Nunna chu a ni a, nangmah ngei pawh khan Pathian Khuannu nunna chu i chan leh dawn a ni si a.

Mizoram mipui nangmah ringtu, Kristian ho phei hi chuan Pathian ni ta berah an ngaih phah che a, an mahni hruaitu ber leh Siamtu leh lei leh Van Lalber emaw an tih phah che a, Mary fapa mihring ve tho i ni tih hi an hre phal reng reng lo che a, Pathian ah an be tawp mai che a, nangmah fakna leh chawimawina hlâ hlirin an inawitlei thin a nih tak hi.
Ní leh thla leh Arsi te leh khawmual leh tuipui zau tak leh thil awm zawng zawng mihring te nen vek, a siamtu Pathian Chungkhuanu chuan, Zofate thinlungah hmun a chang tlem êm êm a, mitin thinlungah Isua Krista Lalber rawh se, Zoram dungtluanah Isua Lalber rawh se, Isua chu lei leh van Lalber a ni” tiin an âu rual dual dual mai a, Mizo ni a min siamtu, Zorama min hruai luttu, thil hmuh theih leh hmuh theih loh thil awm zawng zawng siamtu Pathian Khuanu chuan fakna leh chawimawina reng reng a chang zo ta lo a ni.
Tum khat pawh “Isua” nangmah hmu tur chein mi pakhat i lamah a lo tlâna, i hmaah a thingthi a, i hnenah, “Zirtirtutha chatuana nunna ka chan theih nan engtin nge ka tih ang” tiin an zawt che a, nang chuan heti hian i chhânga, “Enga ti nge tha mi ti? Mi pakhat chauh lo chu tumah tha an awm lo, chu chu Pathian a ni” i lo ti hmiah mai a. Mihring dang aia that chung chuanna i neih bik loh leh nangmah siamtu Pathian chauh tha a awm thu i lo hrilh hmiah mai a, thu dik i tan zia i tilanga a ropui hle mai.
Nangmah siamtu Pathian Khuanu thil tihtheihna hmanga, damlo i tihdam te leh thil mak i tih reng reng te hi nangmah zuitu Kristian te reng reng chuan, nangma mimal thil tih emaw an ti zo vek mai a, “Keimahin engmah ka ti thei lo “ i tih leh “Pa nung reng chu keimahah a awm a thil a ti zawk thin a ni” i tih te chu nangmah ringtu ho chuan an harh phah chuang reng reng lo.
I pianna Bethlehem khua leh i chettlatna Israel ram te leh khua-leh-tui zawng zawng leh in hnam pumpui te chu, Zofa Kristian te chuan, in ram leh in hnam chanchin sawi reng reng chuan Pathian thu sawiah an ingngai vek a ni.
Mizo Kristian te hian an hnam ‘Mizo hnam’ leh ram ‘Mizoram’ Chungkhuanuin a pek leh a dahna ngei te chu theihnghilh thakin, Israel ram leh hnam leh khua-leh-tui, lui luang leh tlângte in hnam kalphung dan kikawi zawng zawng nen Pathian thu berah ngaiin an chângthlan tluk tluk a, in ram leh hnam sawi tel lo chuan tuman Pathian thu sawi theiah an inngai hek lo.
I pianna Israel ram fang tur te lah chuan, ramthianghlim kan fang dawn an la ti ta zel a. In ram lah chu indo chawlh ngai reng reng lohna hmun, mihring inthah tawn rengna, ram leh ram inchuh tawn rengna ram, ramthianghlim la nei reng reng lo ram in ni si a.
Engpawh nise, Pathian Chungkhuanuin min hriattir thu pakhat hrilh ve che ka duh a. Pathian thu chhuak reng reng dâwt a awm ngai si lova. Kum 2008 November thla khan, Mizoram Khawruhlian khua ah Pu. Pu. Engliana thi ka vui lai takin he thu hi ka hnenah a rawn sawi a, “Khawvel mihring te hi Sakhuana avanga in indo chhan hi, kei engkimte siamtu Pathian Chungkhuanu chauh be lova, ka siam mihring inbiak tel hlawm avanga ido thi in ni a, Khawvel mihring zawng zawngin keimah engkim siamtu chuah min biak tlan vek hunah, Sakhuana avanga in indo a awm tawh lo ang.
Khawvel hnamtin te chu Sakhaw pakhatah in awm ang, mahni ram leh hnam zawn theuhin min be mai dawn a ni. Kei Chungkhuanu hian khawvel hnamtin te hi ka duh taka ka siam te vek an ni a, tumah indo tawn lovin inchenna ka siam khawvel kha lo luah rawh u” a ti a.
Pathian Khuanu atanga hnam te kaihhruaina tur Sakhuana hmuh chhuah tira awm, a hmuchhuaktu leh khawvela puangchhuaktu te hi an ropui êm êm a, an hlû bawk a, an hmuhchhuah thu chu dinpui mai lova, a hmuchhuaktu mihring kha kan be tel ta tlat mai hlawm hikhawvelin a tihsual lian tak a ni. Pathian Khuanu mi hman mahni insawi Pathian riau mai te hi an awm thin avangin, an thu zawmtu mipui te khan Pathian ang hialin an cheibawl ta mai thin a, an mahni siamtu leh nunna petu Pathian hlaihtu ah an tan thin avang leh biak hrang hrangchawk chhuaktu a a tan thin a avngin a tha lo êm êm a ni.
Amaherawh chu an mahni betu Pathian Khuanu chhâla an sawi chuan an Pathian that nalai chu a awm renga, khawvel mihring zawng zawng hi an Pathian that theihna lai kha zirtir chhuah vek zawk tur a ni a. Mahni insawi Pathian a tawp mai lovin, Pathian Khuanu nihna kan chan tlan za nalai hi pawp haka puanchhuah ngei ngei tur a ni. Chutah chuan Sakhuana hmuchhuaktu te hi an sâng chuang reng reng lo, mihring ngaihah chuan Siamtu Pathian lamah an ropui ngei a, Pathian ang leh Pathian tluka biak tur an ni hauh si lo.
Hei hi khawvel mihring ten hrechiang ila thain ka hria. Engkim siamtu Chungkhuanu chauh hi CHATUAN a ni a, a nunna pawh CHATUAN NUN a ni a, a nunna neitu apiangin chatuan nunna an nei a ni. Hei hian Isua pian hma daih khawvel awm tan tirh atanga thi tawh ta zawng zawng pawh khan, mi tu emaw vang ni hauh lovin NUNNA changin an hringnun fam an lo chang tawh a ni.
He khawvela piang mihring tu emaw rin avanga chatuan nun neih tur emaw tih hi , nunna thu a mihring bumna rapthlâk ber a ni. Mihring piang zingah pialral (Vanram) kai theihna tura rin ngai an awm reng reng lo. (Nunna chu min siamtu atanga dawn leh chan theuh zawk a ni.) Hmeichhe chhul keua lo piang zawng zawng hi angkhat vek kan ni.
Pathian Khuanu hian a mihring siam te hnenah tumah thlei hrang hauh lovin, Amaha nunnung a thlawnin min pe vek a, tu emaw kaltlanga pek ngai a awm hek lo. Leilung pian tirh atanga khawvela mihring lo piang tawh zawng zawng leh lo la piang leh tur zawng zawng pawhin an mahni hun theuhah Pathian Khuanu nunna chu chantirin an awm zel mai a ni.
Isua ring ho Khristian te hian, Hindu te, Budish te, Mosolman te leh Sakhaw dang reng reng chu ringlo mi Pathian hrelo, hremhmun a kal tur an ti mai a. Mari fapa Isua hi an rinpui hauh lo renga, Isua zirtirna leh kaihhruaina ah an kal lo reng reng a, Hindu Sakhaw vuantu te chuan, Isua aiin Rama an ring zawk daih a, a zirtirna pawh an pawm zawk a, Rama chu Pathianin a kaihhruaina leh a hmanna te chu Hindu Sakhaw vuantu te tan chuan an pawm thlap a ni. Kristian chuan Rama hnena Pathian thu thlun chu an pawm sak CHUNGKHUANU BE HNAM KAN NI
Hmasâng atanga engkim siamtu Chungkhuanu (Pathian) be thian hnam kan ni a. Ramhuai, thingbul, lungbul kan be ngai reng reng lo. Kum 1894-a Christian Missionary lo kal Sap ho khan, Isua Juda mi kha mi biaktir an tum em avang khan, Ramhuai bia, Thingbul lungbul bia in ni min rawn ti a. Chu chu Kristian a inpe apiangin an awih nghal a.
Kan pi leh pu te hi Sakhuana ah hian an ríl em em mai a, an thil tih kawngtin rengah hian an biaka chhâlin thil an ti zel thin a.
Awmna hmun an din reng rengin an biaka chhhâlin, Aizawl an ti mai lova, Aizawl ‘khua’, Lunglei ‘khua’, Biate ‘khua’, chutiang zel chuan an biak khuanu hming an chhal zel a. Innei an awmin, ‘Khuanu samsuih’ an ti a, pangti-a dum lo awm chu ‘Khuavangchhinchhiah’ an ti a. Awm ho nikhua ah an tawng mam mam an ngawih thap chuan, ‘Khuavang kallai’ an ti a. Ní lang lo lêka chhum dum a lo awm mup chuan, ‘Khua a dur’ an ti a, Ní a sat val val chuan ‘Khua a tha’ an ti a, Ruahsur dawna chhum kara lo ri dur dur lah chu, ‘Khawpui a ri’ an ti a, khawhar chhungte chu, ‘Khuareiin a hnem ang che’ an ti a.
‘Khuain zah a ngai anga kan thil tih kan tluang mai ang’ ‘Khuanuin inchhungkua malsawm che u rawh se’ chutiang zel chuan engkim siamtu an biak Khuanu an lam tel zel a ni.
Ramhuai, thingbul, lungbul bia lo ni se chuan, Aizawl khua ti lovin, Aizawl thingbul lungbul, Biate thingbul lungbul, chuting zelin an ti ngei ang. Tuman Aizawl thingbul lungbul an ti ngai love.
Chuvangin Zofate u, Leilung piantirha hnam nia kan lo awm tan tirh atangin min siamtu, Chungkhuanu hi kan biak leh kan dinna a ni a, tuna kan luah ram Zorama min hruai luttu pawh hi (Isua Juda mi ni lovin) Chungkhuanu chu a ni. Isua kan biak hi bansanin, min siamtu Khuanu, Zorama min hruai luttu, chatuana kan nun theihna tura a ma nuna min petu Chungkhuanu chu biain amah ah i ding nghet zawk ang u.

No comments:

Post a Comment